Kitap özeti nasıl yazılır?

kitap özeti nasıl yazılır

Kitap özeti nasıl yazılır? Okuduklarını aklında kalanlarla bir özete dönüştürmek gelişimin açısından önemlidir. Adım adım kitap özeti çıkarmaya hazır mısın?

Kitapları okuduktan sonra onların özetini çıkarman fazlasıyla değerlidir. Değerli olmasının sebebi kendini geliştirmek için önemli olmasıdır. Amacın ne olursa olsun başarılı kitap özetleri yazmak istiyorsan buradaki tavsiyelerimi dikkate almanı öneririm.

Kitap özeti nasıl çıkarılır?

Kitap özetlerini aslında çok fazla büyütmenin doğru olduğunu düşünmüyorum. Buna rağmen tekniğine uygun özetler çıkarmak anlatılanları hatırlamak konusunda sana sayısız katkı sağlayabilir. Bu katkını yanında özetlerle ana konuyu daha iyi resmetmenin mümkün olduğunu unutmamalısın.

Herkesin çıkardığı kitap özeti birbirine benzemez. Dolayısıyla her özetin kişiyi etkileyici niteliğe sahip olduğunu söylemek mümkün değildir. Tekniğine uygun bir biçimde kitap özeti çıkarmak istiyorsan aşağıdaki adımları takip edebilirsin.

Adım 1: Kitap özeti çıkarmada değerlendirme aşaması

Kitap özeti çıkartmada ilk adım değerlendirme aşamasıdır. Bu aşamada elindeki kitaba kısa bir göz atarsın, daha sonra onu dikkatlice okursun ve son olarak kendine bir özet taslağı hazırlarsın. Tüm bunları yaparken belirli kriterlere uygun davranmak işini fazlasıyla kolaylaştırır.

Pek çok kişi doğrudan okuduğu kitabı hemen özetlemek ile uğraşır. Maalesef bu yaklaşım hatalıdır çünkü etkili bir özet için değerlendirme aşamasında özet çalışmasının portresini çizmek gerekir. Bu portreyi çizebilmek için aşağıdaki adımları takip edebilirsin.

  • Elindeki kitabı göz ucuyla incelemelisin. Bu aşamada asla ama asla herhangi bir not almamalısın, sadece kitaba bakmalı ve kitabı anlamaya çalışmalısın. Kitabın genel hatlarına bakmalı ve ufak detayları es geçmeyi düşünmelisin.
  • Kitabı detaylı bir biçimde incelemeye başlayabilirsin. Kitabın sayfalarını karıştırırken olabildiğince not almalı veya dikkat çeken yerlerin altını çizmelisin. Kitabı okurken yazarın bölümlerine sadık kalmamalı, kendi durak noktalarını yani bölümlerini oluşturmalısın.
  • Özet taslağı hazırlamaya çalışmalısın. Bu adımda özetin bir iskeletini oluşturmuş olursun. Çok fazla detaya inmeyi düşünmeden özet taslağı yazmalısın. Burada dikkat etmen gereken en önemli husus ise olabildiğince kendi cümlelerini kullanmaktır.

Adım 2: Kitap özeti çıkarmada yazma aşaması

Kitap özeti çıkartmada ikinci adım yazma aşamasıdır. Bu aşamada ise kitap özetini çıkarırken hedefini belirlemelisin. Elindeki kitabı ana hatlarına değinecek bir biçimde özetlemeli ve özetin sonunda kitabın vermek istediği mesaja değinmeyi düşünmelisin.

Kitap özeti çıkartırken yazma aşaması belki de en fazla efor sarf edeceğin alanlardan birisidir. Bu biraz uzun sürebilecek bir durum olabilir ama sonunda istediğin gibi bir özet çıkartmak istiyorsan buna değecektir. Aşağıdaki adımları takip ederek yazma aşamasını en iyi şekilde değerlendirebilirsin.

  • Açık bir biçimde özetin kapsamını belirtmelisin. Özetin kapsamı demek, en başından itibaren neyi özetleyecek olduğunu ortaya koymaktır. Bununla birlikte yeri geldiğinde mutlaka ama mutlaka yardımcı düşüncelerle özetin arka planını doldurmaya çalışmalısın.
  • Kitabı bir bütün olarak düşünüp özeti yazmaya başlamalısın. Bu aşamada bütünlük kadar önemli olan bir diğer durum ise özette kullanılacak dildir. Kendi görüşlerine yer vermek yerine “kitapta şöyle ifade edilir” veya “yazar şöyle der” gibi sözcük öbeklerini kullanmalısın.
  • Kitabın vermek istediği mesaja değinmek zorundasın. Özetin sonuna mutlaka bunu eklemelisin çünkü özeti okuyacak olan kişiye kitabın ne ile ilgili olduğunu ve neden önemli olduğunu bu şekilde anlatabilirsin. Kendi kişisel düşüncelerini kullanmayı tercih etmeni pek önermem, geniş zaman kullanarak yazmaya çalışmalısın.

Adım 3: Kitap özeti çıkarmada gözden geçirme aşaması

Kitap özeti çıkartmada üçüncü adım gözden geçirme aşamasıdır. Bu aşamada ilk işin tutarlılığa dikkat etmektir. Yazmış olduğun özeti bir başkasına okutarak ondan bunu değerlendirmesini talep edebilirsin ve en önemlisi alacağın geri bildirimlere göre özetine son şekli verebilirsin.

Gözden geçirme aşamasında en önemli detay yazarın kullandığı dil ve vermek istediği mesajdır. Yazarın vermek istediği mesaja muhakkak özette değinmeye çalışmalısın. Bunun yanında kesinlikle kitap ile çıkarttığın özet arasındaki tutarlılığı gözden geçirmelisin.

  • Çıkarttığın özet ile kitap arasındaki bağlantı tutarlı olmalı. Öncelikle yazarın kullanmış olduğu dilden çok daha bağımsız bir dil kullanmanın doğru olmadığını bilmelisin. Evet özgün olmalısın ama bu özgünlük içerisinde kitabın dokusuna zarar verecek bir özet inşa etmemelisin.
  • Kitap özeti bir ödev ise mutlaka çıkardığın özeti bir başkasına göstermeli ve ondan fikir almalısın. Özeti bir başkasının görmesini sağlayarak başarılı bir biçimde geri bildirim alabilirsin. Bu sayede kendi gözünle fark edemediğin hataların farkına varabilirsin.
  • Çıkarmış olduğun özeti gözden geçirmelisin. Özette kelime kullanımı hataları veya yazım hataları varsa bunları düzeltmelisin. Bir yerden geri bildirim almışsan eğer gelen geri bildirime uygun bir biçimde gerekli düzenlemeleri yapmayı düşünmelisin.

Kitap özeti çıkarırken nelere dikkat edilmeli?

Kitap özeti çıkarırken yukarıdaki adımlara ek olarak mutlaka dikkat etmen gereken bazı altın kurallar vardır. Bu kuralları es geçersen oluşturduğun özet her zaman bir yanıyla eksik kalacaktır. Çıkardığın özetlerde bu eksikliklerin yer almasını istemiyorsan nelere dikkat etmen gerektiğini bilmelisin.

Kitap özeti çıkarırken dikkat etmen gerekenleri 8 maddede kısa kısa açıklamaya çalıştım. Bunların hepsine uymak zorunda değilsin. Nitekim, bu kısa açıklamaları göz önünde bulundurup özet hazırlamaya çalışırsan oluşturduğun kitap özetinin son derece başarılı olmasını sağlayabilirsin.

  1. Bir özet anlatıyı kapsamak zorundadır. Bu kapsam içerisinde yaşanan olayların açıklaması, karakterler ve kitabın nasıl sonlandığı yer alır.
  2. İnsanlar her zaman iyi yazma becerisinin peşinden giderler. Kitapla ilgili bilgi aktarırken aktarım sesini iyi ayarlaman gerekir.
  3. Özetlerde genel olarak hikayeye bakış açısı birbirine benzer. Kitap özetini farklılaştıracak ve hikayenin tahmin edilmesini zorlaştıracak bir bakış açısı sunabilirsin.
  4. Kitap özetinde karakterlerin duygularına ve hislerine yer vermelisin. Hikayenin sürekliliği bozmamak için bunu destekleyici elementler kullanmalısın.
  5. Kitap özetini yazarken olabildiğince net olmalısın. Az kelimeyle çok şey anlatmanın yolunu bulmalısın.
  6. Kitabın özetini yazarken çok fazla karaktere veya olaya yer vermemelisin. Her şeyi tadında bırakmalı geri kalanı kitabın anlatmasını sağlamalısın.
  7. Hikayenin tamamını anlatma hatasına düşmeden ilerlemesin. Sadece dönüm noktalarına kısa bir biçimde değinmen yeterlidir.
  8. Kitap özetinde az kelime kullanman gerektiği için gereksiz detaylardan kaçınmalısın. Bunu yapmazsan özetin okunurluğunu etkilemiş olursun.

Kitap özeti paylaşılırken nelere dikkat edilmeli?

Bu soru güzel ve aynı zamanda özel bir soru olduğundan üzerinde biraz düşünmek gerekebilir. Çıkardığın bir özeti herkese açık bir blog adresinde, Instagram hesabında veya YouTube kanalında paylaşacak olabilirsin. Bu noktada dikkat etmen gereken birkaç ufak püf noktası vardır.

Bu püf noktalarını en iyi özetleyen eNotes üzerinden aktarmam gerekirse aslında her şey özeti yazım kısmıyla ilgilidir. Kitap özetini takipçilerine açık alanlarda paylaşmayı düşünüyorsan bu önerileri muhakkak dikkate almalısın. Aksi taktirde kitap özetleri beklediğin verimlilikten çok uzak olacaktır.

  • Yazdığın özet metninin ne olursa olsun akıcı olmasını sağlamak zorundasın. Özet akıcı değilse kimse okumayacaktır. Standart cümleler kullanmak ve cümlelerde “daha sonra”, “ardından”, “bununla birlikte” gibi kelimelere yer vermemek büyük sıkıntı yaratır.
  • Yazılacak olan metnin yazım dili geniş zaman olmalıdır. Özetleri “-mış, -miş, -dı, -di” gibi geçmiş zaman ekleriyle yazmamalısın. Geniş zamanın en büyük avantajı akıcılık sunması ve anlatım konusunda belirli defoları gizleyebilme fırsatını sana sunmasıdır.
  • Özet dediğin kısa olmalıdır. Kitap özeti yazarken sayfalar dolusu özet yazmayı aklına getirmek kendine yapacağın en büyük kötülüklerden birisidir. Kitap özeti özellikle bir blog adresinde yayınlanacaksa 1000 kelime barajını aşmamalıdır.
  • Yazarın cümlelerini kullanmayı planlıyorsan mutlaka ama mutlaka atıf yapmalısın. Yazarın cümlelerini kendi cümlelerin gibi kullanmamalısın. Eğer bunu yaparsan amatör olduğun ve profesyonelliği düşünmediğin hemen ortaya çıkacaktır.
  • Kitap özetinin amacı yazarı eleştirmek değil onun kitapta anlatmak istediğini en kısa yoldan aktarmaya çalışmaktır. Bu nedenden ötürü özeti yazarken kendi görüşlerini minimum düzeyde tutmalısın. Özgün bir dil kullanabilirsin ama fikirleri veya eleştirileri başka bir yere saklamalısın.

Kitap özeti yazma konusunda artık bilgi sahibi olduğuna inanıyorum. Bu adımları takip ederek hobi olarak özet çıkartmanın yanında ödevlerinden tam puan alabilecek özet yazılar yazabilirsin. Özet çıkartmak gerçekten çok zor bir değildir ama tekniğine uygun yapıldığında çok daha kolaydır. Kitap özeti çıkartma konusunda hala sorunların veya soruların varsa yorum yaparak bunları bana ulaştırabilirsin.

Kaan Karadeniz

28 yaşındayım. Yüksek lisans öğrenimini "Bilgi ve Belge Yönetimi" bölümünde sürdürmekteyim. Psikolog veya terapist değil, araştırmacıyım. Başarının çaba ile doğru orantılı olduğuna inanlardanım.

You may also like...

18 Responses

  1. Nur dedi ki:

    Hikaye tanıtım kapağında yazar ismi nerede olur kendi istediğimiz yere yazabilirmiyiz

  2. Bgr dedi ki:

    Kitap özeti yazarken konuşma metinlerine yer vermek yanlış mıdır?

    • Kaan Karadeniz dedi ki:

      Merhaba,

      Bir kez yorum yapmanız yeterli. Bana göre kitap özeti yazarken konuşma metinlerine yer vermeniz doğru değil. Çünkü bu özet olmaz, hikayeyi aktarım olur.

  3. aa dedi ki:

    kitap özetini bir kişiye anlatır gibi mi yoksa kitabın fazla ayrıntılı kısımları atılmış gibi mi yazmalıyız ?kitap okumayı çok seviyorum ama ilkokuldan sonra ilk defa yapacağım ve nasıl yapacağım hakkında en ufak fikrim yok.

  4. Fatma dedi ki:

    Kitap yazıyorum,yani ilk deneyimim. Yayınevine göndercem ve özet çıkartmam gerekiyor. Hayatım boyunca özet çıkarmayı sevmezdim. Şuan karşıma çıktı ve nasıl yazacagimi bilmiyorum. Verdiğiniz bilgiler yararlı ama bende sorun var galiba. Bir kaç bolum daha yazayım da özet çıkarmayayım diyorum yani 😂

    • Kaan Karadeniz dedi ki:

      Merhaba,

      Buradaki öneriler sizi özet çıkaracak noktaya getirmiş olmalı yani daha fazlasına gerek yok. Yayıncılara sunmanız gereken bilgiler zaten biraz net. Kurgusal bir kitap ise hikayenin genel hattı, sürekliliğin nasıl sağlandığı ve sonuç kısmı yeterli oluyor. Okuma listelerimi incelerseniz ben kitaplardan söz ederken hikayenin genel hattını ve sürekliliğin nasıl sağlandığına değinerek bilgi veriyorum. Zaten okuyucuları çeken kesim genel olarak budur.

      Sağlıcakla kalın, yazarlık kariyerinizde başarılar dilerim. Dilediğiniz zaman yorum, e-posta, Facebook veya Twitter yoluyla iletişim kurarak bana ulaşabilirsiniz.

      E-posta: [email protected]
      Facebook: http://www.facebook.com/Grisayfalar
      Twitter: https://twitter.com/grisayfalarcom

  5. D dedi ki:

    Makalede ki hitap olan “sen” benim fikrime göre okuyan açısında çok yorucu bir dil. En ufak duygusal yada tanışsal bağım olmayan biri direkt kişisel alanıma girip bana direktifler veriyor. Siz ifadesi olsa bence çok daha iyi olur ve gerçekçi olur, çünkü bu birine e-mail atıp kişisel cevap aldığımız bir ortam değil. Benim fikrim bu yönde.

    Bunun dışında çok kaliteli bir yazı olmuş.

    • Kaan Karadeniz dedi ki:

      Merhaba,

      Öncelikle bu eleştiri için çok teşekkür ederim. Hitap dili konusunda yaklaşımınızı anlıyorum. Birkaç yıl öncesine kadar -siz kipiyle yazardım ama pek çok kişiden gelen eleştiri “kullandığın dil çok akademik, bu dil okuyucuyu iter ve blog için hayırlı olmaz” şeklinde olunca bu değişim yoluna gittim. Eski yazılarımda hala -siz kipi vardır çünkü onları güncelleme fırsatım çok olmadı. Ancak okuyucunun seveceği samimi bir dil kullanabilmek için mevcut kiple yazmaya devam etmem gerek. Sizi çok iyi anlıyorum ama bu konuda maalesef elimden pek bir şey gelmemekte.

      Sağlıcakla kalın, hayat boyu başarılar dilerim.

      • D dedi ki:

        Bahsettiğiniz gibi genel eleştiriler ve öneriler bu yönde ise, hem blogunuzun yararına hem de sizin yararınıza böyle devam etmesini anlarım ve desteklerim, eleştiriye verdiğiniz bu güzel yorum için de teşekkür ederim.

        • Kaan Karadeniz dedi ki:

          Tekrardan merhaba,

          Rica ederim. Eleştiriler benim gelişim kaynağım. Onlar olmadan ilerleme şansım yok. Her zaman eleştirilere açığım, her türlü eleştiriyi yayınlamaya gayret ediyorum. Tabi bazen küfür kıyamet bir şeyler yazarak eleştiri yaptığını zannedenler olmuyor değil. Onları yayınlamadan es geçiyorum.

          Sağlıcakla kalın, hayat boyu başarılar dilerim.

  6. Buse dedi ki:

    Ben bisey sormak istiyorum kitap ozetini yazarken cumleye nasil baslamak dogru olur yani hangi cumleyle baslamak dogru olur

    • Kaan Karadeniz dedi ki:

      Merhaba,

      Özetini çıkarmak istediğiniz hikayenin başlangıcı nasılsa o şekilde olmalıdır elbette. Çok fazla detaya yer vermeden hikayenin çerçevesini tamamlamanız gerek.

      Sağlıcakla kalın, hayat boyu başarılar dilerim.

  7. kübra dedi ki:

    Yazınızı okudum inşallah çıkartırım özetimi

    • Kaan Karadeniz dedi ki:

      Merhaba Kübra,

      Umarım istediğin gibi bir özet çıkartmayı başarabilirsin. Takıldığın bir yer olursa tekrar bana ulaşabilirsin. Yazı fikri için ayrıca teşekkür ederim.

  8. Saadet delier dedi ki:

    Merhaba Kaan bey bu sayandaki yazdıklarını okudum benimde bir sorum olacak daha öncede kendimden bahsetmiştim ben belli bir yaştan sonra kitap okumaya ve yazmaya başladım tabi bu alışkanlık bende tutkuya dönüştü bu bende okumaktan ziyade dinlemekle başladı daha sonra ben torun sevgisiyle torunuma yazdığım bir dörtlükle başladım ve daha sonra kitap okuyarak kendi çapımda dört yıldır daha çok şiirsel yazılar yazmaya başladım beni mutlu ettiğini düşünerek her gün yazmak beni dahada motife ediyor geçmişten bugüne gelen hayata dair her şey tabi arada dinlediklerimden bu zamana dayalı tecrübelerden kısacası hayat mektebi diyelim demek istediğim şimdiye kadar dört yıl içinde yazdıklarımın bazılarını feste arkadaşlarımla paylaşıyorum acaba doğrumu yanlışımı düşüncelerinizi almak isterim her şey geç oltada severek yaptığım için beni mutlu ediyor iyi bayramlar

    • Kaan Karadeniz dedi ki:

      Merhaba Saadet Hanım,

      Neden yanlış olsun? Elbette bunları paylaşmak sizi mutlu ediyorsa paylaşmalısınız. Şimdilerde çok iyi olmasan bile önceden şiir konusunda kalemim çok iyiydi ama tabi düz yazı ile daha fazla uğraşmaya başladıkça bir anlamda yitip gitti. Yazdığınız her şiiri paylaşmayı düşünebilirsiniz. Mutlu oluyorsanız bunda hiçbir sakınca görmüyorum ben.

Yorum yapıp katkı sağla...