Tüfek, Mikrop ve Çelik (Jared Diamond)

Tüfek, Mikrop ve Çelik, Jared Diamond’un Avrasya toplumlarının diğer toplumlara karşı neden kolayca üstünlük kurabildiklerini anlattığı ödüllü kitabıdır. Jared Diamond, asıl adı Jared Mason Diamond olan 1937 doğumlu Amerikalı yazar ve bilim adamıdır. Yazar adını kaleme aldığı ve çok ses getiren kitaplar arasında daima yerini alan eserlerle duyurmuştur. 3 Maymun ve Tüfek, Mikrop ve Çelik bu eserlerden bazılarıdır.

Orijinal dilinde Guns, Germs and Steel adını taşıyan kitap dilimize Tüfek, Mikrop ve Çelik adıyla kazandırılmıştır. Yaklaşık olarak 600 sayfadan oluşan kitabın yayını Tubitak Yayınları tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu kitap 1998 yılında Pulitzer Ödülü‘ne layık görülmüştür. Kitabın konusu Avrasya toplumlarının 13,000 yıllık yaşayış serüveni ve diğer topluluklar ile olan temasları ve ilişkileri üzerine değerlendirmelerden oluşmaktadır.

Tüfek, Mikrop ve Çelik

Avrupa ve Asya yani Avrasya toplumlarının yaşayışlarını, diğer toplumlara nasıl üstünlük kurduklarını anlatan bu kitap yazarın insan dünyasına yönelik ortaya koyduğu fikirlerden oluşmaktadır. Diamond’a göre Avrasya toplumları diğer toplumlara göre avantajlı olmuşlardır çünkü yaşadıkları ortam yani çevre bunu zorunlu kılmıştır. Teknolojik gelişmeler ve ilerlemelerin temel sebebi aslında tamamen coğrafi koşullardır. Bunların sonucu olarak ise Avrasya toplumları diğer kıtalar üzerinde yaşayan insanlara karşı üstünlük kurabilmişlerdir.

Diamond, öncelikli olarak coğrafyayı merkeze almakta ve fikirlerini coğrafi koşulların getiriyle okuyucuya sunmaktadır. Ona göre binlerce yıldır Avrasya topluluklarının güçlü olmasının birçok farklı nedeni vardır ama her şey coğrafi koşullarla ilgilidir.

Diamond, Avrasya toplumlarının şanslı olduklarını çünkü tarımsal faaliyetleri gerçekleştirebilecek kadar verimli bir bitki örtüsüne sahip olduklarını belirtir. Onun düşüncesine göre burada yaşayan insanlar diğer kıtalar üzerinde yaşayan insanlardan çok daha önce tarımsal faaliyetlere başlamışlardır. Yeri geldiğinde ise bu tarımsal faaliyetlerin getirdiği avantajlarla diğer topluluklara üstünlük kurmuşlardır.

Tarımsal faaliyetler kaliteli besinleri beraberinde getirdiği için nüfus artışı yoğunlaşmıştır. Nüfus artışıyla beraber diğer toplumlara karşı kurulan sayısal üstünlük onlar üzerindeki kontrolü kolaylaştırmıştır. Yazarın coğrafi koşulların sonuçları olarak gördüğü durumlar en kısa biçimde bu şekilde anlatılabilir ama her şey bununla sınırlı değildir.

Yazara göre Avrasya toplulukları yaygın bitki örtüleri ve bir uçtan diğer uca kadar uzanan geniş topraklar sayesinde yine coğrafi koşulların sunmuş olduğu evcilleştirilebilir hayvanlar açısından büyük bir avantaja sahip olmuşlardır. Dünyanın farklı bölgelerinde insanlar ise hayvanlara karşı verdikleri mücadeleler sonucunda ya zayıf kalmışlar ya da onların neslinin tükenmesine neden olmuşlardır.

Tarımsal faaliyetlerin güçlülüğü ve hayvanlardan faydalanabilme nimeti sayesinde Avrasya toplulukları yenilikleri çok daha erken keşfetmiş ve bu yenilikler sayesinde diğer toplumlardan daima bir adım önde olmuşlardır. Yazar bu durumu kitabın başlığına da yansıtmıştır. Kitabın adında yer alan tüfek ismi bu yüzden tercih edilmiştir.

Diğer taraftan yine yazara göre Avrasya insanlarının belirli hastalıklara karşı bağışıklık kazanmaları uzun yıllar boyunca coğrafi koşullarla boğuşmalarıyla alakalıdır. Bu nedenle diğer toplumlarla etkileşim durumlarında onların sahip olmadıkları bağışıklıklar daima salgın hastalıkları beraberinde getirmiştir. Kitabın adında yer alan mikron ismi bu yüzden tercih edilmiştir.

Avrasya toplumlarının güçlü milliyetçi düşünceleri ve bunun beraberinde ortaya çıkan güçlü imparatorluklar ise kitabın adında çelik terimiyle desteklenmiştir.

Bu Kitabı Neden Okumalıyım?

Avrasya toplumları dendiğinde aklınıza ilk olarak neresi geliyor bilmiyorum ama benim aklıma Anadolu insanı geliyor. Buranın Avrupa ve Asya arasında bir köprü görevi gördüğünü düşünürsek Avrasya’yı ilgilendiren en önemli araştırmaları da yakından takip etmemiz gerekir.

Bu kitabı okuyup anlamak yaşadığımız coğrafyayı ve insanları anlamak açısından önemlidir. Sahip olacağımız bilgileri bütün olarak değerlendirdiğimiz zaman belki yazara hak veririz, belki ona karşı çıkarız. Ancak tüm bunları yapabilmek için belgeseli bile çekilmiş olan bu kitabı okumalıyız.

Dünya üzerinde toplumlar daima birbirlerine üstünlük kurmak için uğraşmışlardır ve zaman içerisinde bu üstünlük mücadeleleri büyük savaşlara dönüşmüştür. Büyük savaşlar, büyük kayıpları beraberinde getirmiş ve sonucunda yine toplumların birbirlerine üstünlük kurma çabaları devam etmiştir. Bunun sebebini düşünen biriyseniz bilimsel olarak bir geçerliliğe sahip olan bu tarih kitabı size dilediğinizden çok daha fazlasını sunacaktır.

Kitap için yapılabilecek ufak bir eleştiri de yok değil. Konular çok detaylı ve kapsamlı olduğu için merak ederek okumazsanız maalesef çok zorlanıyorsunuz. Bu problemi ortadan kaldırmak ise elbette okuyucu olarak size ait. Merak ettikçe her zaman daha fazla bilgi isteyeceğiniz için kitabın sonunu rahatlıkla getirebilirsiniz.

Hepinize keyifli okumalar.

Yorum yapıp katkı sağla...

Reklamlar engelli...

Bu blog yayın hayatını rahatsız edici konumlarda olmayan reklamlar sayesinde sürdürmektedir. Lütfen destek olmak adına bu blog için reklamlara izin vermeyi düşünün.

Refresh