Erteleme düşünüldüğü kadar zararlı olmayabilir mi?

Ertelemenin sıkıntılı bir problem olduğunu düşünüyorsan sana yeni bir bakış açısı sunmak istiyorum: Erteleme düşünüldüğü kadar kötü olmayabilir mi? Erteleme hepimizin zaman zaman yaptığı bir şeydir. Bugün yapılacak işi yarına ertelemek, dikkatini dağıtıp başka yöne çekmek, peşinden koşulan hayalleri ertelemek gibi onlarca farklı davranışı bugün hepimiz yapmaktayız.

Bazılarını diğerlerinden farklı kılan durum tüm bu erteleme davranışlarının bir alışkanlığa dönüşmüş olmasıdır. Dışarıda kalan insanlar ise erteleme yaptıklarında erteleme alışkanlığına sahip olan insanlar gibi olacaklarını düşünüp kendilerini stres altına alırlar. İşte bu noktada bakış açısını birazcık değiştirmek hayatımızı kolaylaştıracaktır.

Erteleme davranışının faydalı olacağına inanır mısın?

Başlıkta sorduğum soruyu tekrar hatırlatayım, erteleme davranışının faydalı olacağına inanıyor musun? Sen cevap vermeden ben söyleyeyim, muhtemelen böyle bir düşünceye sahip değilsin. Bugün yapmanı istediğim ertelemeyi bir problem olarak görmekten çıkarıp onu bir uygulama zemini olarak görmektir. Hayatında işine yarayabilecek tüm önemli becerileri test edebileceğin bir uygulama alanından söz ediyorum.

Ertelemeyi tetikleyen durum aslında zihnimizin çalışma biçimine yönelik merakımızdan kaynaklanır. Hayatın tüm zorluklarına karşı hayatta kalmaya çalışırken basit olanı seçip yolumuzu değiştirmeyi tercih ederiz. Karşılaştığımız zorluklarla mücadele etmek yerine ilk fırsatta yönümüzü değiştirip bir şeyleri erteleme yoluna gideriz.

Hayat zorluklarla doludur ve hayatta nasıl bir yere sahip olacağımız bu zorlukları değerlendirme becerimize göre değişir. Değerlendirmelerimizi aşağıdaki gibi yaptığımız zaman hep bir şeyleri erteliyor oluruz. Hem de istisnasız bir biçimde:

  • Yapılması gereken iş çok zorsa veya seni huzursuz ediyorsa ne yaparsın? Ertelersin.
  • Yapılması gereken işten hoşlanmıyorsan, belirsizlik ve huzursuzluk varsa ne yaparsın? Ertelersin.
  • Zihnin doğal olarak bir işi yerine getirmekten vazgeçip video izlemek, oyun oynamak ve sosyal medyada takılmak gibi daha rahat işleri tercih ettiğinde ne yaparsın? Ertelersin.
  • Karşına çıkan en kolay fırsata doğru ilerlerken ilgilenmekte olduğun diğer fırsatı ne yaparsın? Ertelersin.

Bu ve buna benzer durumlar yaşandığında kendin hakkında yaptığın ilk şey olumsuz düşünmektir. Anında psikolojik halinle ilgili en olumsuz durumları aklına getirir ve gerekli gereksiz eleştirme yoluna başvurursun. İşte bu davranışınız hayatta daha iyi bir yere sahip olmaktan ziyade daha kötü bir yere sahip olmana yardımcı olur.

Ertelemeyi bir fırsat olarak görebilir misin?

Soru sayısının ikiye çıktığını biliyorum ama bazı şeyleri daha iyi yapabilme becerisine sahip olmalısın. Her ne olursa olsun hayatını çok daha iyi bir noktaya taşımak için öğrenmeye devam etmelisin. Yukarıda anlatmış olduğum erteleme döngüsünün içerisine dalıp kendini kaybetmeden önce atman gereken adımları farklılaştırma yoluna gitmelisin:

  • Zor bir işle karşılaşıp erteleme hissine kapıldığın an belirsizliğe ve huzursuzluğa doğru yelken açtığını anlamalısın.
  • Daha kolay görünen şeyi yapmak için erteleme yapmana izin vermelisin.
  • Daha kolay olana geçiş yapınca erteleme yaptığını fark edip durmalısın. Duraksama bir kilit eylem niteliğine sahip olmakla birlikte sana hayatının içerisinde ihtiyacın olan bir beceriyi kazanma konusunda yardımcı olacaktır.
  • Bu kazanım sırasında belirsizlik ve huzursuzluk ile hareket edeceksin. Nasıl bir his olduğunu belirlemen gerekir. Korkunç bir his olabilir. Bu şekilde devam edip edemeyeceğini düşünmelisin. Huzursuzluk içerisinde olduğun bir anın içerisinde güzel bir şeyler bulabilmeye çalışmalısın.

Bu dört adımdan oluşan pratik yöntemi uygulaman durumunda kaçıp erteleme yapmak yerine huzursuzluğun içerisinde kalıp onu kabullenir ve sabır gösterip belirsizliğin içerisinde kalmaya cesaret edersin. Sonuç mu? Sonuç olarak hayatını değiştirmiş ve en önemlisi tüm ihtişamıyla daha güçlü haline merhaba demiş olursun.

Huzursuzluk ve belirsizlik içerisinde nasıl hareket edebilirim?

Bazı insanlar gerçekten huzursuz olduklarında bir adım ileriye dahi gitmeme konusunda ısrarcı olurlar. Bunun üstüne bir de belirsizlik gelirse onları hareket etmeyi bırak, düşünmeye dahi ikna edemezsin. Duraksama ile ortaya çıkarılan yöntemi denemek istiyorsan huzursuzluk ve belirsizlik içerisinde nasıl hareket edebileceğini öğrenmelisin:

  • Huzursuzluk ve belirsizlik ortaya çıktığında her şeyi zihinsel olarak yaşamak yerine onu fiziksel olarak saptamaya çalışmalısın. Bunu vücudunun bir noktasından sinyal olarak alabilirsin. Örneğin, benim için huzursuzluk kendisini baş ağrısı olarak gösterir. Bu sıradan bir baş ağrısı değildir. Huzursuzluk getirdiği bir duygudur.
  • Bu duygu ile durmaya devam etmeli ve merakına yenik düşmelisin. Kendine güvenerek bu duyguya teslim olmalısın. Kabullenmemeyi seçersen bu yöntemin hiçbir anlamı olmayacaktır. Dolayısıyla kabullenmeyi seçmelisin.
  • İlgili yöntemin en zor aşaması burasıdır. Artık gidip işine devam etmelisin. Erteleyip bıraktığın işe büyük bir belirsizlikle geri dönmelisin. Belirsizliklerin her zaman olabileceğini görerek devam etmelisin. Hikayenin sonu belli olsa bir kahramanın ortaya çıkamayacağını bilerek devam etmelisin. Hayatının kahramanı sensin öyle değil mi?

Elinde sihirli bir değneğin olmadığını bilmelisin. Belki bunları yaparken başarısız olabilirsin ama tekrar denemelisin. Kahraman olana kadar tekrar denemelisin. Günün birinde mutlaka başarıya ulaşacak ve hayatını daha iyi bir yöne doğru şekillendirmeyi başaracaksın.

Erteleme düşünüldüğü kadar zararlı mı? Zararı olan bir şey karşısında dahi ne yapacağını bilmiyorsan çok büyük sıkıntı yaşaman olasıdır. Ancak onu değerlendirme konusunda davranışlarını değiştirirsen işte o zaman taşıdığın bayrakla kendi kahramanlık hikayeni yazabilirsin. Kendi hayatının kahramanı olmaya hazır mısın?

Kaan Karadeniz

28 yaşındayım. Yüksek lisans öğrenimini "Bilgi ve Belge Yönetimi" bölümünde sürdürmekteyim. Psikolog veya terapist değil, araştırmacıyım. Başarının çaba ile doğru orantılı olduğuna inanlardanım.

2 Cevaplar

  1. Saadet delier dedi ki:

    Merhaba Kaan bey tesadüfen bilgisayarın başına geçtim sayfanızda gezinirken Yukarıdaki yazınızı okudum ve okumadan önce bende tam belirsizlik ve erteleme hakkında çocuklarla konuşuyorduk çok isabetli zamanda karşıma çıkan yazınızı beğenerek okudum ve bugünün işini yarına bırakılmayacağını düşünen biri olarak sizi böyle açıklamalı yazınızdan dolayı kutluyorum Teşekkürler.

    • Kaan Karadeniz dedi ki:

      Merhaba,

      Değerli düşünceleriniz için çok teşekkür ederim. Sizlere yardımcı olan yazılar yazabildiysem bundan memnuniyet duyarım.

      Sağlıcakla kalın, hayatınızda başarılar dilerim.

Yorum yapıp katkı sağla...