Buhar çılgınlığı: Alternatif tarihli bilim kurgu

Buhar Çılgınlığı veya Steampunk, buharlı makine teknolojisinden yola çıkarak oluşturulan bilim kurgusal veya fantastik tüm kurguları kapsayan bilim kurgunun alt türüdür. Bu kurgu türünde önemli olan tek nokta temasının yoğun bir biçimde buharlı makine teknolojisinden oluşmasıdır. Genellikle kurgular alternatif tarih işlenmekte ve bunun yanında buharlı makine teknolojisi karakterlerin yapılarına dahi işlemektedir.

Bir süre önce Siberunk alt türü hakkında bilgi vererek bilim kurgu seven herkesi aydınlatmaya çalışmıştım. Bu sefer bilim kurgunun bir diğer alt türü olan “buhar çılgınlığı” veya daha bilinen adıyla “steampunk” alt türünü ele almak istedim. Bu türün tarihçesiyle ilgili bilgi verdikten sonra en bilinen ve bugünlerde ön plana çıkan özelliklerine değineceğim. Umarım keyifle okuyabileceğin ve yeni bilgiler edineceğin bir yazı hazırlamış olurum.

Bilim Kurguda Buhar Çılgınlığı

Buhar Çılgınlığı alt türünün biraz melez bir tür olduğunu en başından belirtmek gerekir. Bu alt türde diğer türlere göre keskin tanımlamalar söz konusu değildir. Bir başka ifadeyle 19. yüzyıl dolaylarında geliştirilmiş olan buhar teknolojisinin merkezde olması bir yapıtın buhar çılgınlığı olarak nitelendirilmesi için yeterlidir. Ayrıca bu tür tarih, korku ve fantastik kurgu gibi diğer yapıt türlerinden ögeler içerebildiği için fazlasıyla esnek bir yapıya sahiptir.

Tarihsel gelişim sürecine bakılacak olursa buhar çılgınlığı alt türünün Jules Verne romanlarından epey etkinlendiği görülebilmektedir. Bir başka ifadeyle, Jules Verne bu türün ortaya çıkmasına ilham kaynağı olmuş bir isimdir. Bu isme ek olarak H. G. Wells ve Mary Shelley diğer öncül isimler olarak kabul edilir. Birçok farklı kurgu türünün aksine buhar çılgınlığı türünün ilk örnekleri bu türün adı ortaya atılmadan yıllar önce ortaya konmuştur.

Bazı otoriteler İngiliz yazar Mervyn Peake tarafından yazılan Titus Alone romanının bu türde yazılan ilk roman olduğunu söylese bile bazı otoriteler ise İngiliz yazar Michael Moorcock tarafından yazılmış olan The Warlord of the Air romanının bu türün ilk örneği olduğunu dile getirmektedir. Edebiyat alanından sıyrılıp film alanına göz atıldığında ise 1985 yapımı Brazil filmi tartışmasız ilk ve en önemli yapıtlardan birisidir.

Edebiyatta Buhar Çılgınlığı

Aslında edebiyatta buhar çılgınlığı epey fazla örneklere sahiptir. Bu örneklerin başında yukarıda yazmış olduğum yapıtlar gelse bile çok daha fazlası vardır. Genelde edebiyatta bir yapıtın eski olması onun daha değerli olmasını sağladığından bu alanda bilinen eserler daha çok eski dönemlere aittir.

Bu türün adı konduktan sonra yazılan eserler arasından seçim yapacak olursak hiç kuşkusuz karşımıza çıkan yapıtlar arasından seçim yapmakta zorlanırız. Bu kurgusal eserler alternatif tarih olduğu asla unutulmamalıdır. Genelde olayların yaşandığı dönem 19. yüzyıl olur ama tamamen veya kısmen alternatif tarihsel çizgiye bağlı kalınır.

1983 yılında Tim Powers tarafından yazılan The Anubis Gates isimli roman Anubis Kapıları adıyla Türkçeye çevrilmiştir. 1995 yılında Philip Pullman tarafından yazılmaya başlanan Golden Compass yani Altın Pusula serisi buhar çılgınlığı türünün en popüler örneklerinden birisidir. Diğer bilinen ve dilimize çevrilmiş olan yapıtlar ise Jules Verne tarafından yazılan Denizler Altında 20.000 Fersah, H. G. Wells tarafından yazılan Zaman Makinesi ve Mary Shelley tarafından yazılan geleceği tahmin eden romanlardan biri olan Frankenstein isimli yapıtlardır.

Filmlerde Buhar Çılgınlığı

Filmlerde ise edebiyatın aksine yeni dönemlerde buhar çılgınlığı türüne ait sayılabilecek pek çok yapıt bulunmaktadır. Bu yapıtlar 19. yüzyıl dönemini en iyi şekilde anlatan ve buna ek olarak buhar teknolojisini en ince ayrıntısına kadar kullanan filmlerdir. En bilindik film ise 2009 yapımı bir film olan Sherlock Holmes‘tur.

Buhar çılgınlığı türüne ait olan daha birçok farklı film bulunmaktadır. 2011 yapımı olan Üç Silahşörler, 2010 yapımı olan Güliver’in Gezileri, 2009 yapımı 9, 2007 yapımı ve kitaptan uyarlama Altın Pusula, 2007 yapımı Prestij, 2004 yapımı Van Helsing bilinen en önemli yapıtlar arasında yer alır. Bu türü en iyi yansıtan filmleri arıyorsan öncelikle bu filmlere bir şans vermelisin.

Anime ve Çizgi Romanlarda Buhar Çılgınlığı

Buhar çılgınlığı türünün anime ve çizgi romanları etkilememesi elbette düşünülemezdi. Ancak bu alanda ortaya konan yapıtların sayısının çok fazla olduğunu söylemek maalesef mümkün değil. Anime açısından ön plana çıkacak en önemli yapıt hiç kuşkusuz Square Enix tarafından yayımlanan Fullmetal Alchemist isimli yapıttır.

Buna ek olarak The League of Extraordinary Gentlemen isimli çizgi roman buhar çılgınlığı türüne ait en iyi çizgi romanlar arasında gösterilmektedir. 19. yüzyıl döneminin karakteristiğini en iyi şekilde yansıttığı için bu nitelendirmeye sahip olan çizgi roman Alan Moore ve Kevin O’Neill ikilisi tarafından hazırlanmıştır. Joe Benitez tarafından oluşturulan Lady Mechanika isimli çizgi roman ise bu alanda ortaya konan en genç çalışmalardan birisidir.

Oyunlarda Buhar Çılgınlığı

Diğer tüm bilim kurgu türlerinde olduğu gibi oyunlar bu alt türden de etkilenmiştir. Buhar çılgınlığı türünde sayılabilecek sayısız farklı oyun bulunmaktadır. Tabi bunlar arasından gerek hikaye gerek ise oynanış açısından dikkat çeken belirli yapıtlar olmuştur.

2001 yapımı olan Arcanum, buhar çılgınlığı türünün en erken örneklerinden birisi olsa bile bu alanda en eski olmayı başaracak kadar yaşlı değildir. Final Fantasy serisi büyük ölçüde buhar çılgınlığı türünün izlerini taşır. 2013 yapımı BioShock Infinite, 2006 yapımı Rise of Nations: Rise of Legends ve 2014 yapımı Styx: Master of Shadows bu alanda dikkat çeken yapıtlardır.

Bilim kurgunun alt türü olan buhar çılgınlığı kurgu türüyle ilgili paylaşabileceklerim şimdilik bu kadar. Tarihsel bir yanının olması ve alternatif tarih gibi bir yol izlemesi benim için fazlasıyla değerlidir. Genelde bu alt türe dahil olan kurguların hikaye örgüleri fazlasıyla iyi olmaktadır. Buhar teknolojisiyle çalışan envanterlerin bulunması, ağırlıklı olarak gri ve kahverengi tonlarının hakim olduğu bir dünyada işlenmesi oluşturulan kurgusal dünyanın en dikkat çekici özellikleri arasında yer alır.



Kaan Karadeniz

26 yaşındayım. Yüksek lisans öğrenimini “Bilgi ve Belge Yönetimi” bölümünde sürdürmekteyim. İki farklı oyun sitesinde içerik yöneticiliği, bir sitede içerik danışmanlığı yapmaktayım. Başarının çaba ile doğru orantılı olduğuna inanırım.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir